Alcohol

Wat is alcohol?

Alcohol is een verdovend middel. De scheikundige naam voor alcohol is ethanol (C2H5OH). Alcohol is de meest gebruikte drug in onze westerse samenleving.


Effecten van alcohol

Het effect van een middel wordt bepaald door eigenschappen van het middel zelf, maar ook door de set en setting van de gebruiker. Hier beschrijven we welke effecten alcohol over het algemeen heeft.

Wat voor effect alcohol heeft hangt sterk af van de dosis of preciezer: van het bloedalcoholgehalte (BAG).

Positieve effecten (negatieve) Bijwerkingen

Vrolijk, blij, opgewekt gevoel

Ontremming

Toename van impulsief gedrag

Ontremming

Toename van impulsief gedrag

Agressief

Ontspanning

Vermindering van spanning, zorgen, verdriet, paniek, stress en depressieve gevoelens

Verwardheid

Toename in zelfvertrouwen

Je voelt je zelfverzekerder.

Versterkte emoties

Makkelijker praten en sociaal contact

Vasodilatatie (bloedvatverwijding)

Versterkte emoties

Vertraagde hartslag

Vertraagde hartslag

Vertraagde ademhaling

Vertraagde ademhaling

Verslechterde reactietijd

Verminderde coördinatie

Verslechterde zintuiglijke waarneming

Verwijde pupillen

Black-out & grey-out

Als je op een avond heel veel alcohol drinkt kan je een black-out krijgen, dat is een tijdelijke geheugenstoornis waarbij de informatie van het kortetermijngeheugen niet wordt overgebracht naar het langetermijngeheugen. Je weet dan de volgende dag niet meer wat je hebt gedaan en waar je bent geweest.

Je kunt ook een grey-out krijgen: je kunt je dan nog wel dingen herinneren, maar dan alleen fragmenten. Ook hier is een fout opgetreden in de overdracht van informatie van het korte naar het lange termijn geheugen.

Als je vaker een black- of grey-out hebt dan is dat schadelijk voor de hersenen. Bovendien kan dit een aanwijzing zijn dat je te vaak teveel drinkt.

Na een avond flink doorzakken, werkt ook je geheugen de volgende dag slechter dan normaal, ondanks dat de alcohol geheel uit je bloed verdwenen is. Vooral het langetermijngeheugen is (tijdelijk) aangetast.

Ook het langetermijngeheugen functioneert slechter wanneer je veel alcohol hebt gedronken.

Verminderd langetermijngeheugen

Duizelig

Misselijkheid/overgeven

Misselijkheid/overgeven

Uitdroging


Dosering en gebruikswijze van alcohol

Alcohol wordt gedronken en zit in dranken als bier, wijn, wodka of mixjes. Alcohol komt via de slokdarm in je maag terecht waar het zich vermengt met vocht, maagzuur en voedsel. Een deel (20%) van de alcohol wordt direct vanuit de maag in de bloedstroom opgenomen. Zie ook Het lichaam. Sterke drank wordt sneller opgenomen dan zwakalcoholische dranken. Ook dranken met koolzuur en warme dranken worden sneller opgenomen.

Dosering van alcohol wordt vaak aangegeven in ‘standaardglazen‘. De standaardmaten van glazen zijn in Nederland zo gemaakt dat je bij elk drankje 10 gram pure alcohol binnen krijgt. Bier bevat gemiddeld ongeveer 5% alcohol, wijn zo’n 12% en wodka 40%. Een glas bier is groter dan een glas wijn of een shotglas. Er zit geen verschil in de hoeveelheid alcohol, maar een shotje wodka sla je sneller achterover sla dan een mixdrankje waardoor je sneller meer alcohol binnen krijgt.

Let op: niet iedereen maakt gebruik van standaard glazen of schenkt netjes 1 maatje wodka in je glas.


Werkingsduur van alcohol

Alcohol wordt door de lever eerst afgebroken tot aceetaldehyde, vervolgens wordt aceetaldehyde afgebroken tot azijnzuur. Dit hele proces wordt bedoeld als we het hebben over de afbraak van alcohol. Binnen 1,5 uur is een standaardglas alcohol omgezet van alcohol naar aceetaldehyde naar azijnzuur. Het effect van 1 standaard glas alcohol is dan ook ongeveer 1.5 uur.


Risico’s van alcohol

Risico’s op korte termijn

Alcoholkater

Als je veel alcohol drinkt krijg je een kater; een vervelend en ziek gevoel na een avond veel drinken. Als je een kater hebt, is je lichaam druk bezig met het ontgiften van je lichaam. Symptomen van een kater zijn misselijkheid, overgeven, trillen, duizeligheid, hoofdpijn, ‘nadorst’, en zweten.

Een kater heeft verschillende oorzaken, waaronder vochttekort in je lichaam. Je nieren worden aangezet tot extra vochtafscheiding. Gevolg is dat je meer en vaker plast en sneller uitdroogt. Bij sterke drank krijgt de drinker nog minder vocht binnen dan bij bier, waardoor de kater nog heftiger is.

Een andere oorzaak is dat alcohol in je lichaam wordt omgezet in de giftige stoffen ADH (aceetaldehyde) en ALDH (alcohol dehydrogenase). Deze stof ontstaat bij de afbraak van alcohol en zorgt voor hoofdpijn en een trillend gevoel. Hoe meer je drinkt, hoe meer van deze stof in je lichaam komt. Een derde factor voor de kater zijn foezelalcoholen. Dit zijn andere soorten alcoholen dan de gewone alcohol en deze giftige stofjes worden zeer langzaam afgebroken. Alcohol irriteert je maagslijmvlies waardoor je misselijk kunt worden en moet overgeven.

Als laatste factor spelen uiteraard ook de persoonlijke kenmerken mee. Als je moe bent of niet lekker in je vel zit zal de kater ook harder aankomen.

Alcoholvergiftiging

Wanneer je veel alcohol in een korte tijd drinkt kun je een alcoholvergiftiging krijgen. Bij een alcoholvergiftiging wordt de concentratie alcohol in het bloed, en daarmee ook in de hersenen, zo hoog dat je bewusteloos of in coma kunt raken. Uiteindelijk kan het zenuwstelsel zo sterk worden verdoofd dat het ademhalingscentrum verlamd raakt. In dit geval is er sprake van levensgevaar. Bij volwassenen kan bij vier promille al een alcoholvergiftiging optreden, bij jonge onervaren drinkers ligt dit veel lager.

Dik worden

Of je dik wordt van alcohol hangt ervan af wat je verder eet en drinkt en hoeveel lichaamsbeweging je krijgt. Alcoholhoudende drank bevat wel veel energie in de vorm van (lege) calorieën (7 calorieën per gram). Dat is bijna net zo veel als vet (9 kcal) en meer dan suiker, 1 gram suiker bevat namelijk 4 kcal. Vaak zit er in drankjes en mixjes ook veel suiker, wat extra calorieën afgeeft.
Nóg een extra dikmakend effect van alcohol is het feit dat alcohol niet kan worden opgeslagen in het lichaam en snel verbrand wordt. Daardoor wordt de verbranding van andere energiebronnen, met name vet, onderdrukt. Het vet dat overblijft, wordt opgeslagen, vooral in de buik.

Maar kleine hoeveelheden alcohol kunnen wel de eetlust stimuleren (door prikkeling van de maag) waardoor je dus zin hebt om te eten. Grotere hoeveelheden geven vaak wel een vol gevoel, maar dragen niet bij aan gezonde voeding. Ze leveren veel calorieën en nauwelijks belangrijke voedingsstoffen zoals eiwitten, vitamines en mineralen.

Onveilige seks

Door drugs kan je je grenzen overgaan. Het maakt je losser en hierdoor kun je dingen doen die je in nuchtere toestand nooit zou durven. Onveilige seks kan het gevolg zijn.

Alcohol en onveilige seks

Alcohol heeft een verdovende werking op je hersenen, waardoor je remmingen wegvallen en de zin in seks kan toenemen.

Daarnaast verlaagt alcohol bij mannen het hormoon testosteron waardoor het moeilijker is om een erectie te krijgen en klaar te komen. Bij vrouwen wordt juist het testosteron verhoogd waardoor een orgasme intenser kan zijn. Bij veel alcoholgebruik neemt de zin in seks bij vrouwen af.

Slecht slapen

Alcohol ontspant en meestal val je snel in slaap. Als je veel hebt gedronken, slaap je wel onrustiger en word je eerder wakker. Je krijgt zo onvoldoende diepe slaap en je bent minder goed uitgerust. Alcohol zorgt ervoor dat je remslaap vermindert. Meer lezen: Wat gebeurt er als alcohol en de gevolgen van slaapgebrek samen komen?

Vieze adem

Alcohol wordt door je bloed vervoerd en passeert hierbij verschillende organen, waaronder je longen. Een deel van de alcohol wordt dus aan de longblaasjes afgegeven en die adem je uit. Zo meet de politie ook de hoeveelheid alcohol in je lichaam.

Black-out & grey-out

Als je op een avond heel veel alcohol drinkt kan je een black-out krijgen, dat is een tijdelijke geheugenstoornis waarbij de informatie van het kortetermijngeheugen niet wordt overgebracht naar het langetermijngeheugen. Je weet dan de volgende dag niet meer wat je hebt gedaan en waar je bent geweest.

Je kunt ook een grey-out krijgen: je kunt je dan nog wel dingen herinneren, maar dan alleen fragmenten. Ook hier is een fout opgetreden in de overdracht van informatie van het korte naar het lange termijn geheugen.

Als je vaker een black- of grey-out hebt dan is dat schadelijk voor de hersenen. Bovendien kan dit een aanwijzing zijn dat je te vaak teveel drinkt.

Na een avond flink doorzakken, werkt ook je geheugen de volgende dag slechter dan normaal, ondanks dat de alcohol geheel uit je bloed verdwenen is. Vooral het langetermijngeheugen is (tijdelijk) aangetast.

Ook het langetermijngeheugen functioneert slechter wanneer je veel alcohol hebt gedronken.

Risico’s op lange termijn

Hart- en vaatziekten

Vanaf drie glazen per dag heeft alcohol een negatieve invloed op het hart, de kans op een verhoogde bloeddruk neemt dan toe. Een hoge bloeddruk verhoogt het risico van een hartinfarct. Alcohol kan ook leiden tot hartfalen en hartritmestoornissen doordat de hartspier niet meer goed kan samentrekken of ontspannen en hersenbloedingen.

Matig gebruik (maximaal 1 tot 2 glazen per dag) heeft een beschermend effect op hart- en bloedvaten. Het kan het dichtslibben van de bloedvaten door cholesterol een beetje tegengaan. Of je wijn drinkt of een andere alcoholische drank, maakt daarbij niet uit. Dat gunstige effect geldt echter alleen voor gezonde mannen boven de 40 en gezonde vrouwen na de overgang. Vanwege andere effecten op de gezondheid en het risico op verslaving kan alcohol niet gebruikt worden als medicijn. Bewegen, gezond eten en niet roken zijn veel beter om hart- en vaatziekten te voorkomen.

Maag- en leverziekten

Maagslijmvlies

Door overmatig alcoholgebruik kan het maagslijmvlies gaan ontsteken. Je kunt dan last krijgen van een opgeblazen gevoel, oprispingen, maagpijn en zuurbranden.

Leverziekten

Alcohol wordt afgebroken door de lever. Doordat alcohol een giftige stof is, zal de lever altijd als eerste de alcohol afbreken. Overmatig alcoholgebruik kan schade geven aan de lever.

Vetlever

Overmatig alcoholgebruik verstoort de afbraakfunctie van de lever en kan leiden tot een opeenhoping van vet in de lever (vetlever) en het bloed waardoor de lever kan gaan zwellen. Dit kan al gebeuren na enkele dagen flink doordrinken en kan gepaard gaan met pijn, slechte eetlust, misselijkheid en braken en soms geelzucht. Door de vetophoping kan de levercel beschadigd raken en zelfs dood gaan. Wanneer je stopt met drinken kan de lever zich, afhankelijk van de schade, zich weer na een paar weken herstellen.

Alcoholhepatitis en Levercirrose

Naast de vetlever kan je door alcohol ook nog twee andere leverziekten krijgen; alcoholhepatitis en levercirrose. Bij alcoholhepatitis is er sprake van een leverontsteking waardoor je ernstig ziek kunt worden met hevige pijn, koorts, slechte eetlust en geelzucht. Alcoholhepatitis is een ernstige ziekte met mogelijk dodelijke gevolgen en kan een voorloper zijn van levercirrose. Levercirrose is een ernstige aandoening waarbij de levercellen sterven en worden vervangen door bindweefsel. Hierdoor worden de bloedvaten die door de lever lopen vernauwd en gaat de lever slechter functioneren. De lever verschrompelt en wordt kleiner. Een levercirrose gaat niet over, maar kan wel stabiel worden wanneer je stopt met het drinken van alcohol. Wanneer je lever je bloed niet meer kan zuiveren, komen de afbraakstoffen in je hersenen terecht en kunnen zorgen voor sufheid, verwardheid en coma met uiteindelijk de dood als gevolg.

Kanker

Alcohol verhoogt de kans op kanker. Een verhoogd risico op darmkanker is er al vanaf drie glazen per dag. Het risico op borstkanker bij vrouwen wordt al verhoogd vanaf 1 glas per dag. Dit heeft waarschijnlijk te maken heeft met de beïnvloeding van de hormoonhuishouding door alcohol. Vanaf vier glazen per dag voor de vrouw en zes glazen per dag voor de man neemt het risico op slokdarmkanker toe. Bij mondholtekanker zijn dat zes glazen per dag voor de vrouw en acht glazen per dag voor de man. De kans op deze vormen van kanker is extra groot voor wie zowel drinkt als rookt. Alleen bij zwaar alcoholgebruik is er kans op leverkanker en een alvleesklierontsteking verhoogt weer de kans op alvleesklierkanker.

Alvleesklierontsteking

Alcoholisten kunnen een ontsteking krijgen aan de alvleesklier. Alcohol stimuleert de alvleesklier tot het maken van meer spijsverteringssappen. Hierdoor kan de alvleesklier ontstoken raken. Bij een ernstige ontsteking verlaten de sappen achter het buikvlies langs waardoor de sappen overal ontstekingen kunnen veroorzaken. Dit kan soms tot de dood leiden.

Korsakov

Jarenlang teveel drinken kan, zeker in combinatie met een tekort aan vitamine B1, leiden tot onherstelbare hersenschade. De meest ernstige vorm is het Korsakovsyndroom. Korsakovpatienten lijden aan geheugenverlies, verlies van het vermogen om iets nieuws te leren en een gestoord begrip van tijd en plaats.

Vermageren

Op korte termijn bestaat het risico dat je aankomt van alcohol maar als je meer en vaker gaat drinken bestaat juist de kans dat je vermagerd of ondervoed raakt. Dat komt omdat de alcohol in grote hoeveelheden wel een vol gevoel geeft en je dus minder honger hebt. De alcohol levert wel energie op, maar heeft totaal geen voedingswaarde en wanneer de drinker dan ook nog eens zijn voedingspatroon verwaarloost bestaat de kans op ondervoeding. Alcoholisten gaan vaak slecht eten maar en de alcohol beschadigd ook de darmwand waardoor het lichaam minder goed in staat is op voedingsstoffen op te nemen.

Lichamelijke verslaving

Regelmatig gebruik van deze drug kan leiden tot lichamelijke verslaving. Dit houdt in dat er naast de psychologische drang om meer te nemen ook ontwenningsverschijnselen ontstaan bij stoppen, bijvoorbeeld: slecht slapen, zweten en onrustig worden.

Ontwenningsverschijnselen zijn vaak een reden om weer te gaan drinken of gebruiken. Dan onderdruk je eigenlijk tijdelijk die verschijnselen.

Er treedt ook tolerantie of gewenning op. Dat betekent dat als je regelmatig gebruikt, je meer nodig hebt om hetzelfde effect te voelen.

Geestelijke verslaving

Geestelijke verslaving houdt in dat je denkt niet meer zonder een middel te kunnen.

Je kan wel in één keer stoppen, zonder dat je lichaam daar problemen mee krijgt.


Unity tips bij alcohol

  • Drink bij elk glas alcohol een glas water om de uitdroging en de kater tegen te gaan.
  • Drink geen alcohol tegen de dorst.
  • Rust voor en na alcohol gebruik goed uit en eet gezond. Neem extra vitamine B.
  • Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas alcohol per dag. En houd minimaal twee alcoholvrije dagen per week.
  • Drink alleen voor je plezier of ontspanning. Ga niet drinken om stress of problemen weg te drinken.
  • Drink alleen als je je geestelijk en lichamelijk goed voelt.
  • Combineer alcohol niet met drugs, slaap- en kalmeringsmiddelen of andere medicijnen.
  • Drink niet als je deelneemt aan het verkeer.
  • Drink niet tijdens zwangerschap of borstvoeding.
  • Houd er rekening mee dat alcohol zeer lustopwekkend kan werken. Bescherm jezelf tijdens seks tegen soa en aids door een condoom te gebruiken.

FAQ

Wat is alcoholpromilage?

Alcohol veroorzaakt niet bij iedereen hetzelfde bloedalcoholgehalte (BAG). BAG is het aantal gram alcohol per liter bloed. Er zijn allerlei persoonlijke factoren die hier invloed op hebben:
De alcohol wordt verdeeld over de totale hoeveelheid lichaamsvocht. Iemand die veel weegt merkt dus minder van een zelfde aantal glazen dan iemand die weinig weegt.

Of je een man of vrouw bent is ook van invloed op het bloedalcoholgehalte. Het lichaam van een vrouw bevat minder vocht per kilo gewicht dan dat van een man. Daarom wordt de alcohol bij vrouwen minder verdund en zijn vrouwen gemiddeld sneller onder invloed dan mannen.

Maagvulling kan ook een rol spelen. Het voedsel in de maag zorgt er namelijk voor dat de alcohol gelijkmatiger en langzamer in het bloed wordt opgenomen. Kortom: met een volle maag ben je minder snel onder invloed van alcohol dan wanneer je op een lege maag gaat drinken.

Ook je lichamelijke conditie en of je medicijnen gebruikt zijn van invloed op het bloedalcoholgehalte.

Eén standaardglas alcohol bevat 10 gram alcohol en leidt gemiddeld tot een promillage van 0,2 bij mannen en 0,3 bij vrouwen.

Sterke drank wordt sneller opgenomen dan zwak alcoholische dranken. Ook dranken met koolzuur en warme dranken worden sneller opgenomen.

Wat is de norm voor verantwoord alcoholgebruik?

In Nederland hanteert de Gezondheidsraad een medisch verantwoorde norm voor alcoholgebruik. Op grond van een uitgebreide afweging tussen de positieve en negatieve effecten van alcohol op de gezondheid komt de Gezondheidsraad tot de volgende norm: Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas alcohol per dag. Het liefst met twee aaneengesloten alcoholvrije dagen. Wel hebben vrouwen ook bij het drinken van één glas alcohol mogelijk een licht verhoogd risico op borstkanker.

Drink je meer alcohol dan de norm voor verantwoord alcoholgebruik, dan loop je bijvoorbeeld het risico op een laag ijzergehalte in je bloed, leververvetting, vermoeidheid, depressie, problemen op het werk, kanker en hoge bloeddruk.

Het is trouwens niet zo dat als je meer dan deze norm drinkt je ook gelijk een alcoholist bent. Zie het kopje ‘Verslaving aan alcohol’.

Alcohol & jongeren animatie

Hoe ontstaat alcohol? Welke verschillende soorten alcohol zijn er?

Alcohol ontstaat uit gisting. Voor wijn gebruikt men druiven, voor bier gerst en tarwe en voor gedistilleerde dranken granen of vruchten. Het natuurlijke gistingsproces stopt bij ongeveer 15% alcohol. Dit wordt zwak alcoholhoudende drank genoemd. Door verhitting en afkoeling van zwakalcoholhoudende drank (distilleren) kunnen hogere alcoholpercentages ontstaan en dat noemen we sterke drank. Naast bieren, wijnen en allerlei sterke drank en likeurtjes zijn er ook mixdrankjes, shooters, alcopops en blasters op de markt. Een mixdrankje is sterke drank vermengd met frisdrank; denk bijvoorbeeld aan een rum met cola (Baco) of vodka met jus d’orange. Het alcoholpercentage ligt tussen 5 en 7%, afhankelijk van degene die hem inschenkt. Shooters zijn likeuren met een hoog alcoholpercentage (rond de 20%), meestal in kleine flesjes van 20ml. Bekendste shooter is Flugel. Alcopops worden gemaakt door vruchtensappen te laten vergisten, maar vaak wordt ook alcohol en koolzuur toegevoegd. In een alcopop zit evenveel alcohol als in een glas bier, een wijntje of in een glaasje sterkedrank, omdat het gemengd is met een niet-alcoholische drank. Breezers zijn bijvoorbeeld alcopops. Blasters lijken op mixdrankjes maar bevatten als niet-alcoholische toevoeging meestal een stimulerend middel zoals cafeine of guarana. Vodka Red Bull is de bekendste.

Welke risico’s heeft alcohol voor de zwangerschap?

Het drinken van een of meerdere glazen alcohol vermindert de vruchtbaarheid bij de man en vrouw. Alcohol drinken tijdens de zwangerschap kan leiden tot miskramen, vroeggeboorte, mentale ontwikkelingsachterstand zoals het geheugen, intelligentie en rekenen. Bij zes glazen of meer wordt het risico verhoogd op FAS, foetaal alcoholsyndroom. Hierdoor krijgt de baby een laag geboortegewicht, kleinere schedel, geringe lichaamslengte en mogelijk afwijkingen aan het gezicht.

ISO 9001 HKZ

Disclaimer | Privacy- en Cookiebeleid | © 2020 Unity - Alle rechten voorbehouden | Realisatie: Lemon

Arkin