XTC: waren de pillen vroeger écht beter?

Vroeger was XTC beter, menen sommige ervaren gebruikers. Maar klopt dat wel? Sinds de testservice bestaat, hebben we een goed beeld van de ingeleverde pillen. En dat beeld is het laatste decennium flink veranderd: XTC is sterker dan ooit. Maar sterker is niet altijd beter.

De testservice

Al meer dan 30 jaar verzamelt het Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS) informatie over de samenstelling van drugs in Nederland, via een netwerk van testlocaties. Op plekken door het hele land kun je je drugs laten testen. Hierdoor krijgt het DIMS een goed beeld van de drugs die hier in de omloop zijn, waaronder XTC.

Steeds meer XTC-pillen met een hoog gehalte MDMA

De cijfers van het DIMS laten zien dat de sterkte van XTC-pillen door de jaren heen flink is veranderd. Tot 2009 bevatten XTC-pillen gemiddeld 80 tot 90 mg MDMA*. Daarna was de markt voor een poosje sterk vervuild: in pillen kwamen ook stoffen met vervelende bijwerkingen voor, zoals mCPP en mefedron (4-MMC; Engels: mephedrone). Waarschijnlijk was het in die periode voor producenten moeilijk om aan MDMA te komen. In 2010 veranderde dit en werden XTC-pillen weer zuiverder. En opeens waren XTC-pillen bijna twee keer zo sterk als daarvoor.

Sinds die tijd is het gehalte MDMA in XTC-pillen hoog gebleven. De cijfers van 2025 laten zien dat er steeds vaker pillen met veel MDMA voorkomen. Gemiddeld bevat een XTC-pil nu 155 mg MDMA. En dat terwijl XTC-pillen tot 2004 dus zo’n 90 mg MDMA bevatten!

De meeste pillen bevatten tussen de 141 en 175 mg. Het aandeel nóg sterkere pillen, met 176 tot 210 mg MDMA, steeg naar 24%, terwijl dit in 2024 nog 12% was (Jaarbericht DIMS 2024 en 2025). XTC met meer dan 210 mg MDMA zien we in Nederland maar weinig. In 2025 bevatte maar een paar procent meer dan 210 mg MDMA (Jaarbericht DIMS 2025). Dealers beloven vaak wel pillen van 250 of 300 mg. Maar die komen in Nederland dus echt nauwelijks voor.

Grafiek met de gemiddelde hoeveelheid MDMA per XTC-pil in milligram en het percentage speed in XTC, van 2000 tot 2025

Tabel 1: Hoeveelheid MDMA in XTC en % speed in XTC.

Grafiek met de verdeling van MDMA-gehaltes in XTC-pillen van 2021 tot en met 2025

Figuur 2: Verdeling van MDMA-gehaltes in XTC-pillen in 2025

Grafiek met de verdeling van MDMA-gehaltes in XTC-pillen in 2004-2006, voor tabletten verkocht als XTC en voor inbeslagnames van de politie

Figuur 3: Verdeling van MDMA-gehaltes in XTC-pillen in 2004-2006. Het gaat om de linker figuur TSX (tablets sold as XTC). De rechter figuur zijn inbeslagnames van de politie.

De speed-mythe

Veel mensen denken dat XTC-pillen vaak versneden zijn met amfetamine (speed). Uit de cijfers van de testservice blijkt dat dit beeld niet klopt: sinds 2000 zit meestal in 1-2% van de geteste pillen wat speed (Jaarberichten DIMS). Het idee dat XTC-pillen minder zuiver zijn dan MDMA in poedervorm, bijvoorbeeld door versnijding met speed, klopt dus meestal niet.

In de jaren 90 was het beeld iets anders. Vanaf 1993 tot 2000 varieerde het zo rond de 4-10%. Met een flinke uitschieter in 1997 toen het meer dan 17% was. Zelfs in dit jaar was 60% nog steeds alleen MDMA en 20% bevatte MDMA met een andere psychoactieve stof, bv MDA, MDEA of MBDB (maar geen speed).

Grafiek met het percentage XTC-pillen dat amfetamine bevat, met of zonder andere farmacologisch actieve stoffen, van 1993 tot 2008

Tabel 3: Percentage van XTC-pillen die amfetamine bevatten met of zonder andere farmacologisch actieve stoffen. Vogels et al. 2009.

Té sterk?

Je kan dus stellen dat XTC-pillen tegenwoordig (2026) erg sterk én zuiver zijn. De meeste mensen zoeken een effect dat je krijgt bij een dosering van 70 tot 105 mg, afhankelijk van je gewicht. Lang geen hele pil dus. De enige manier om te weten hoe sterk je pil is, blijft om het te laten testen.

Ben jij al langs geweest bij de testlocatie bij jou in de buurt? Bekijk hier alle testlocaties.

Een geschiedenislesje: waar komt MDMA vandaan?

MDMA werd geboren in 1912 in het lab van de Duitse geneesmiddelenfabrikant Merck. In de jaren 70 werd de Amerikaanse scheikundige Alexander Shulgin op MDMA gewezen. Hij synthetiseerde het in zijn lab. Hij en zijn vrouw Ann Shulgin waren vooral van mening dat het nuttig kon zijn voor psychotherapie. Dat MDMA een grote rol zou spelen in de elektronische dance muziek scene konden ze toen nog niet vermoeden.

De grondstof was toen nog sassafras (safrol). Later bleek dat je MDMA ook via de precursor PMK kunt maken. Een precursor is een chemische startstof van waaruit iemand een andere drug kan maken. Welke precursor je gebruikt maakt niet uit. Het eindproduct is altijd hetzelfde: MDMA. Sommige mensen denken dat de MDMA van sassafras anders is dan de MDMA van tegenwoordig, maar dat is niet zo. Die MDMA is precies hetzelfde.

In de jaren tachtig kwam MDMA in de uitgaanswereld terecht. Met de opkomst van de housemuziek werd het al snel een van de populairste drugs in de partyscene.

Geschreven door Unity-vrijwilliger Julia

* Het DIMS meet MDMA-base. Meer lezen over wat dit betekent? Zie het stuk over testuitslagen op deze pagina.

Bronnen: